Ulga na start – komu przysługuje i na czym polega?

Ulga na start pozwala początkującemu przedsiębiorcy przez 6 miesięcy nie podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z działalności gospodarczej. Nie jest jednak całkowitym zwolnieniem z ZUS. Przedsiębiorca nadal podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i opłaca składkę zdrowotną. Z rozwiązania mogą skorzystać przede wszystkim osoby zakładające firmę po raz pierwszy oraz wracające do działalności po odpowiednio długiej przerwie.

Czym jest ulga na start w ZUS?

Ulga na start jest rozwiązaniem dla osób fizycznych rozpoczynających prowadzenie działalności gospodarczej. Jej podstawę stanowi art. 18 ustawy – Prawo przedsiębiorców. Przedsiębiorca spełniający ustawowe warunki przez pierwszych 6 miesięcy prowadzenia firmy nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności. Nie opłaca więc za siebie składek emerytalnej, rentowej i wypadkowej. Nie płaci również składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

Ulga nie obejmuje składki zdrowotnej. Osoba prowadząca firmę musi zgłosić się do ubezpieczenia zdrowotnego i rozliczać tę składkę według zasad właściwych dla swojej działalności i formy opodatkowania.

Na czym polega ulga na start dla przedsiębiorcy?

Mechanizm ulgi sprowadza się do czasowego wyłączenia przedsiębiorcy z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

Przez okres korzystania z ulgi przedsiębiorca nie finansuje z działalności składek:

• emerytalnej,
• rentowej,
• wypadkowej,
• na Fundusz Pracy,
• na Fundusz Solidarnościowy.

Nie można natomiast przystąpić w tym okresie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tytułu prowadzenia firmy, ponieważ ubezpieczenie chorobowe jest związane z podleganiem ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

6 miesięcy bez składek ZUS – co to dokładnie oznacza?

Sformułowanie „6 miesięcy bez ZUS” jest uproszczeniem. Ulga nie zwalnia ze wszystkich obciążeń wobec ZUS, lecz ze składek społecznych przedsiębiorcy.

Składkę zdrowotną trzeba nadal rozliczać. Zwolnienie dotyczy też tylko osoby prowadzącej działalność. Jeśli przedsiębiorca zatrudnia pracowników lub zleceniobiorców albo zgłasza osobę współpracującą, ulga na start nie zwalnia z obowiązków składkowych dotyczących tych osób.

Brak składek społecznych ma także drugą stronę. Okres ulgi nie buduje kapitału emerytalnego z działalności, a przedsiębiorca nie uzyskuje z tego tytułu ochrony związanej m.in. z ubezpieczeniem chorobowym. ZUS wskazuje również, że brak ubezpieczeń społecznych może mieć znaczenie dla prawa do świadczeń rentowych.

Czy w czasie ulgi na start trzeba opłacać składkę zdrowotną?

Ulga na start nie zwalnia ze składki zdrowotnej. Przedsiębiorca korzystający z niej zgłasza się do ubezpieczenia zdrowotnego. W materiałach ZUS dla osób rozpoczynających działalność wskazano kod tytułu ubezpieczenia zaczynający się od 05 40.

Wysokość samej składki zdrowotnej nie wynika z ulgi na start. Zależy między innymi od wybranej formy opodatkowania i obowiązujących zasad ustalania podstawy składki.

Kto może skorzystać z ulgi na start?

Ulga na start jest przeznaczona dla osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą. Może z niej korzystać zarówno przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność, jak i osoba fizyczna będąca wspólnikiem spółki cywilnej, jeżeli spełnia warunki ustawowe.

Jakie warunki trzeba spełnić, aby skorzystać z ulgi na start?

Prawo do ulgi ma przedsiębiorca, który łącznie:

1. podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo wraca do niej po upływie co najmniej 60 miesięcy od jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia,
2. nie wykonuje działalności na rzecz byłego pracodawcy, dla którego przed rozpoczęciem firmy w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy czynności wchodzące w zakres nowej działalności,
3. nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników na zasadach wskazanych w art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Nie trzeba składać osobnego wniosku o „przyznanie” ulgi. Prawo do niej wynika ze spełnienia warunków, a sposób korzystania znajduje odzwierciedlenie w zgłoszeniu do ZUS.

Czy ulga na start przysługuje przy ponownym założeniu działalności?

Ulga na start przysługuje przy ponownym założeniu działalności, ale znaczenie ma długość przerwy.

Prawo przedsiębiorców pozwala skorzystać z ulgi osobie podejmującej działalność ponownie, jeśli od jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia minęło co najmniej 60 miesięcy.

Samo zamknięcie działalności i ponowne otwarcie jej po kilku miesiącach nie daje więc nowego półrocznego okresu zwolnienia ze składek społecznych.

Czy można skorzystać z ulgi na start, świadcząc usługi dla byłego pracodawcy?

To czy można skorzystać z ulgi na start, świadcząc usługi dla byłego pracodawcy zależy od rodzaju wykonywanych czynności i okresu wcześniejszego zatrudnienia.

Ulga nie przysługuje, jeśli przedsiębiorca wykonuje dla byłego pracodawcy czynności wchodzące w zakres działalności, które wykonywał wcześniej jako pracownik, a stosunek pracy przypadał na bieżący lub poprzedni rok kalendarzowy przed rozpoczęciem działalności.

Przykład: osoba pracująca w 2026 r. na etacie jako grafik, która po odejściu z firmy w tym samym roku zakłada działalność i w ramach JDG wykonuje dla byłego pracodawcy te same usługi graficzne, nie spełnia tego warunku ulgi.

Sam fakt współpracy z byłym pracodawcą nie wystarcza do wykluczenia ulgi. Znaczenie ma również zakres czynności wykonywanych wcześniej w ramach stosunku pracy.

Jak długo można korzystać z ulgi na start?

Ulga na start przysługuje maksymalnie przez 6 miesięcy kalendarzowych. Sposób liczenia tego okresu zależy od dnia rozpoczęcia działalności.

Od kiedy liczy się okres 6 miesięcy ulgi na start?

Jeśli działalność rozpoczyna się pierwszego dnia miesiąca, ten miesiąc jest pierwszym miesiącem ulgi.

Przykład: firma rozpoczyna działalność 1 marca. Sześciomiesięczny okres obejmuje marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec i sierpień.

Jeśli firma rozpoczyna działalność w trakcie miesiąca, niepełnego pierwszego miesiąca nie wlicza się do sześciu pełnych miesięcy ulgi.

Czy niepełny miesiąc prowadzenia działalności wlicza się do okresu ulgi?

Jeśli działalność nie rozpoczęła się pierwszego dnia miesiąca, niepełny miesiąc prowadzenia działalności nie wlicza się do okresu ulgi. Przedsiębiorca, który rozpocznie firmę 15 marca, może korzystać z ulgi w pozostałej części marca, a sześć pełnych miesięcy będzie liczone od kwietnia do końca września.

Z tego powodu okres od faktycznego uruchomienia firmy do końca ulgi może być dłuższy niż dokładnie sześć miesięcy liczonych dzień po dniu. Zawieszenie firmy podczas korzystania z ulgi nie zatrzymuje biegu sześciomiesięcznego okresu.

Jak skorzystać z ulgi na start w ZUS?

Przedsiębiorca korzystający z ulgi nie zgłasza się z działalności do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Musi natomiast zostać objęty ubezpieczeniem zdrowotnym.

Jak zgłosić się do ZUS jako osoba korzystająca z ulgi na start?

Do ubezpieczenia zdrowotnego służy formularz ZUS ZZA, z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 40. ZUS wskazuje, że osoba rozpoczynająca działalność ma na zgłoszenie do ulgi 7 dni od rozpoczęcia działalności. Wpis działalności do CEIDG powoduje jednocześnie przekazanie do ZUS danych potrzebnych do zarejestrowania przedsiębiorcy jako płatnika składek. Nie jest to jednak to samo co zgłoszenie przedsiębiorcy do odpowiednich ubezpieczeń.

Jakie dokumenty trzeba złożyć, aby skorzystać z ulgi?

Podstawowym dokumentem dotyczącym samego ubezpieczenia jest ZUS ZZA, ponieważ podczas ulgi przedsiębiorca zgłasza się wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego z działalności. Po zakończeniu ulgi trzeba zmienić tytuł ubezpieczenia. Przedsiębiorca wyrejestrowuje się z dotychczasowego ubezpieczenia i zgłasza do ubezpieczeń właściwych dla kolejnego etapu prowadzenia firmy. Jeśli ma prawo do składek preferencyjnych, może posługiwać się odpowiednim kodem rozpoczynającym się od 05 70 lub 05 72.

Jakich składek ZUS nie płaci się w ramach ulgi na start?

Ulga obejmuje składki społeczne przedsiębiorcy. W tym okresie nie opłaca on za siebie składek na:

• ubezpieczenie emerytalne,
• ubezpieczenia rentowe,
• ubezpieczenie wypadkowe,
• Fundusz Pracy,
• Fundusz Solidarnościowy.

Składka zdrowotna pozostaje poza zakresem ulgi.

Jakie ubezpieczenia nie obejmują przedsiębiorcy korzystającego z ulgi?

Korzystający z ulgi na start nie podlega z działalności ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym ani wypadkowemu. Nie może też korzystać z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z tego tytułu.

Ma to znaczenie nie tylko dla bieżącej wysokości obciążeń. ZUS wskazuje, że okres bez składek społecznych nie zwiększa kapitału emerytalnego z działalności, a brak ubezpieczenia chorobowego oznacza brak prawa do świadczeń chorobowych z tego tytułu.

Czy ulga na start zwalnia ze składki zdrowotnej?

Składka zdrowotna jest rozliczana niezależnie od ulgi na start. Dlatego przy ocenie kosztów rozpoczęcia działalności nie należy utożsamiać ulgi z półrocznym okresem całkowicie pozbawionym składek.

Ulga na start a preferencyjny ZUS – czym się różnią?

Ulga na start i preferencyjne składki to dwa kolejne, ale odrębne rozwiązania. Podczas ulgi na start przedsiębiorca nie podlega ubezpieczeniom społecznym z działalności. Przy preferencyjnym ZUS już im podlega, lecz podstawę składek społecznych może ustalać od kwoty nie niższej niż 30 proc. minimalnego wynagrodzenia.

W 2026 r. minimalna podstawa preferencyjnych składek społecznych wynosi 1441,80 zł, czyli 30 proc. minimalnego wynagrodzenia wynoszącego 4806 zł. Łączna kwota składek społecznych przy tej podstawie, z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym i przy wskazanej przez ZUS stopie składki wypadkowej 1,67 proc., wynosi 456,18 zł miesięcznie. Składkę zdrowotną trzeba doliczyć oddzielnie.

Rozwiązanie	Składki społeczne	Maksymalny podstawowy okres	Od czego zależy podstawa składek
Ulga na start	brak składek społecznych przedsiębiorcy	6 miesięcy	nie dotyczy
Preferencyjne składki	są opłacane	24 miesiące	minimum 30% minimalnego wynagrodzenia
Mały ZUS Plus	są opłacane	do 36 miesięcy w okresie 60 miesięcy	dochód z poprzedniego roku, przy spełnieniu warunków

Składka zdrowotna nie jest objęta żadnym z powyższych zwolnień tylko z tego powodu, że przedsiębiorca korzysta z danego rozwiązania.

Co dzieje się po zakończeniu ulgi na start?

Po wykorzystaniu ulgi przedsiębiorca zaczyna podlegać ubezpieczeniom społecznym z działalności. Jeśli spełnia wymagane warunki, może następnie korzystać przez 24 miesiące kalendarzowe z preferencyjnej podstawy składek społecznych. Nie dzieje się to przez automatyczne przedłużenie ulgi na start. Trzeba dokonać odpowiednich zmian w zgłoszeniu do ubezpieczeń.

Kiedy można przejść na preferencyjne składki ZUS?

Po wykorzystaniu pełnego okresu ulgi na start można przejść na preferencyjne składki od kolejnego dnia.

Prawo do preferencji zależy między innymi od tego, czy przedsiębiorca w ostatnich 60 miesiącach przed rozpoczęciem działalności nie prowadził innej pozarolniczej działalności oraz czy nie wykonuje dla byłego pracodawcy tych samych czynności, które wykonywał dla niego jako pracownik w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym. Z preferencyjnych składek można korzystać przez 24 miesiące kalendarzowe.

Ulga na start a Mały ZUS Plus – jaka jest różnica?

Mały ZUS Plus nie jest inną nazwą ulgi na start ani preferencyjnego ZUS. Ulga na start jest skierowana do osoby rozpoczynającej działalność i czasowo wyłącza ją z ubezpieczeń społecznych. Mały ZUS Plus jest rozwiązaniem dla działającego już przedsiębiorcy, a wysokość podstawy jego składek społecznych zależy od dochodu uzyskanego w poprzednim roku.

Jednym z podstawowych warunków Małego ZUS Plus jest roczny przychód z działalności nieprzekraczający 120 tys. zł. Jeżeli działalność była prowadzona przez część roku, limit ustala się proporcjonalnie. Z rozwiązania nie można skorzystać, jeśli w poprzednim roku firma była prowadzona krócej niż 60 dni.

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązują nowe zasady liczenia okresu korzystania z Małego ZUS Plus. Przedsiębiorca spełniający warunki może korzystać z niego przez maksymalnie 36 miesięcy kalendarzowych w każdym 60-miesięcznym okresie prowadzenia działalności.

Czy można zrezygnować z ulgi na start?

Ulga na start jest prawem przedsiębiorcy, a nie obowiązkiem. Art. 18 ust. 2 Prawa przedsiębiorców pozwala z niej zrezygnować poprzez zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych.

Co oznacza dobrowolna rezygnacja z ulgi?

Po rezygnacji przedsiębiorca zaczyna podlegać ubezpieczeniom społecznym. Jeśli spełnia wymagane warunki, może od tego momentu korzystać z preferencyjnej podstawy wymiaru składek. Powodem rezygnacji może być chęć podlegania ubezpieczeniom społecznym i uzyskania związanej z nimi ochrony. Decyzja ma jednak trwały skutek dla obecnego okresu prowadzenia działalności.

Czy po rezygnacji można ponownie skorzystać z ulgi na start?

Nie można zrezygnować z ulgi, opłacać przez pewien czas składek społecznych, a następnie wrócić do niewykorzystanej części sześciomiesięcznego okresu. ZUS wskazuje, że po zgłoszeniu się do ubezpieczeń społecznych przedsiębiorca nie może zmienić decyzji i powrócić do ulgi na start. Kolejna możliwość może powstać dopiero po spełnieniu warunku 60 miesięcy od zakończenia lub zawieszenia działalności.

Ulga na start a działalność bez rejestracji

Działalność nierejestrowana i ulga na start dotyczą dwóch różnych etapów. Działalność nierejestrowana pozwala przy spełnieniu określonych warunków wykonywać drobną działalność zarobkową bez wpisu do CEIDG. Od 1 stycznia 2026 r. limit przychodu jest ustalany kwartalnie. W 2026 r. wynosi 10 813,50 zł na kwartał, czyli 225 proc. minimalnego wynagrodzenia.

Czy prowadzenie działalności nierejestrowanej wpływa na prawo do ulgi?

Działalność nierejestrowana – jeśli spełnia warunki przewidziane dla tego rozwiązania – nie jest traktowana jak działalność gospodarcza. Samo jej wcześniejsze prowadzenie nie jest więc równoznaczne z wykorzystaniem ulgi na start ani z prowadzeniem zarejestrowanej działalności gospodarczej. Jeżeli następnie powstanie obowiązek rejestracji firmy lub osoba dobrowolnie zdecyduje się na założenie działalności, prawo do ulgi na start trzeba ocenić według warunków obowiązujących w dniu rozpoczęcia działalności gospodarczej.

Ulga na start w ramach Konstytucji Biznesu

Ulga na start została wprowadzona w 2018 r. jako jeden z elementów pakietu ustaw określanego jako Konstytucja Biznesu. Pakiet miał zmienić zasady rozpoczynania i prowadzenia działalności oraz relacje przedsiębiorcy z administracją. Wśród nowych rozwiązań znalazły się między innymi działalność nierejestrowana oraz sześciomiesięczne zwolnienie początkujących przedsiębiorców z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

Jakie ułatwienia dla nowych przedsiębiorców wprowadziła Konstytucja Biznesu?

Z punktu widzenia osoby rozpoczynającej własną działalność szczególne znaczenie miały dwa rozwiązania.

Pierwszym była działalność nierejestrowana, pozwalająca prowadzić działalność o ograniczonej skali bez wpisu do CEIDG, jeśli spełnione są ustawowe warunki. Drugim była ulga na start, czyli okres, w którym przedsiębiorca prowadzący już zarejestrowaną firmę nie podlega z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Jakie są zalety i ograniczenia korzystania z ulgi na start?

Bezpośrednim skutkiem ulgi jest obniżenie kosztów składkowych na początku działalności. Przez pierwszych sześć miesięcy przedsiębiorca nie opłaca za siebie składek społecznych. Nie jest to jednak rozwiązanie bez konsekwencji. Za okres ulgi nie są odprowadzane składki emerytalne i rentowe, a przedsiębiorca nie podlega z działalności ubezpieczeniu chorobowemu i wypadkowemu. Nie uzyskuje więc z tego tytułu ochrony, którą dają te ubezpieczenia.

Decyzja sprowadza się więc do wyboru między niższymi obciążeniami na początku firmy a objęciem ubezpieczeniami społecznymi od pierwszego dnia działalności. Ustawodawca pozostawił przedsiębiorcy możliwość rezygnacji z ulgi.

Najczęstsze pytania dotyczące ulgi na start

Czy ulga na start oznacza całkowite zwolnienie z ZUS?

Ulga na start nie oznacza całkowitego zwolnienia z ZUS. Zwolnienie obejmuje składki społeczne przedsiębiorcy. Składkę zdrowotną nadal trzeba rozliczać.

Czy ulga na start trwa zawsze dokładnie 6 miesięcy?

Ulga na start nie zawsze trwa dokładnie 6 miesięcy, jeśli liczyć okres od daty rozpoczęcia działalności do jego końca. Gdy działalność rozpoczyna się pierwszego dnia miesiąca, ten miesiąc jest pierwszym z sześciu. Gdy firma rusza później, niepełny pierwszy miesiąc nie jest zaliczany do sześciu pełnych miesięcy.

Czy można korzystać z ulgi na start i jednocześnie pracować na etacie?

Można korzystać z ulgi na start i jednocześnie pracować na etacie. Samo pozostawanie w stosunku pracy nie wyklucza ulgi na start. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na sytuację, w której firma świadczy usługi na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy odpowiadające czynnościom wykonywanym wcześniej na etacie. To jeden z warunków, które mogą wyłączyć prawo do ulgi.

Czy ulga na start wpływa na wysokość przyszłej emerytury?

Ulga na start wpływa na wysokość przyszłej emerytury, ponieważ podczas ulgi z działalności gospodarczej nie jest opłacana składka emerytalna. ZUS wskazuje wprost, że okres ten nie buduje przyszłej emerytury z tego tytułu. Jeżeli przedsiębiorca jest jednocześnie objęty ubezpieczeniem emerytalnym z innego tytułu, np. stosunku pracy, składki mogą być w tym czasie odprowadzane właśnie z tego drugiego tytułu.

Co po 6 miesiącach korzystania z ulgi na start?

Przedsiębiorca zaczyna podlegać ubezpieczeniom społecznym z działalności. Jeśli spełnia wymagania, może następnie przez 24 miesiące korzystać z preferencyjnej podstawy składek. Dopiero później, po spełnieniu odrębnych warunków, może pojawić się możliwość korzystania z Małego ZUS Plus. W 2026 r. system ulg dla rozpoczynającego przedsiębiorcy może więc obejmować kolejno ulgę na start, preferencyjne składki oraz – po spełnieniu dodatkowych kryteriów – Mały ZUS Plus. Każde z tych rozwiązań działa na innych zasadach i wymaga osobnej oceny uprawnień.