Faktoring – czym jest i jak działa? Kompletny przewodnik dla przedsiębiorców

Firma może mieć pełny portfel zamówień, rosnącą sprzedaż i wykazywać zysk, a jednocześnie nie mieć wystarczającej ilości pieniędzy na paliwo, materiały, wynagrodzenia czy kolejne zamówienie. Powód bywa prosty: przychód został już wypracowany, lecz gotówka pozostaje zamrożona w fakturach z terminem płatności za 30, 60 albo 90 dni.

Ten problem rozwiązuje faktoring. Zamiast czekać na przelew od odbiorcy, przedsiębiorca przekazuje należność faktorowi i otrzymuje finansowanie wcześniej. Nie jest to jednak zwykła zamiana faktury na gotówkę. W zależności od umowy faktor może przejąć część ryzyka związanego z kontrahentem, monitorować należności, obsługiwać rozliczenia i finansować cały portfel odbiorców albo tylko pojedynczą fakturę.

Dobrze dobrany faktoring skraca cykl zamiany sprzedaży na pieniądze. Źle dobrany może natomiast generować koszty nieadekwatne do marży albo pozostawić przedsiębiorcę z ryzykiem, którego nie uwzględnił przy podpisywaniu umowy. Dlatego przed wyborem oferty trzeba rozumieć nie tylko wysokość prowizji, lecz także zasady regresu, limity dla kontrahentów, sposób naliczania opłat i konsekwencje braku zapłaty.

Czym jest faktoring i na czym polega?

Faktoring jest usługą finansową opartą na należnościach przedsiębiorstwa. Firma sprzedaje towar lub wykonuje usługę, wystawia fakturę z odroczonym terminem płatności, a następnie przekazuje wynikającą z niej wierzytelność faktorowi. Faktor wypłaca przedsiębiorcy uzgodnioną część należności przed terminem zapłaty przez odbiorcę.

Ekonomiczny sens transakcji polega więc na skróceniu czasu pomiędzy wykonaniem sprzedaży a uzyskaniem pieniędzy. Jeżeli producent musi dzisiaj kupić surowiec do kolejnego zamówienia, faktura płatna za dwa miesiące nie sfinansuje tego zakupu. Po jej przekazaniu faktorowi kapitał może wrócić do obrotu znacznie wcześniej.

Faktoring nie powinien być utożsamiany z windykacją. Finansowana jest co do zasady należność, której termin płatności jeszcze nie minął, a nie stary dług, którego odbiorca od miesięcy nie reguluje. Portal Pieniądze dla Firm wskazuje również, że typowym przedmiotem finansowania są nieprzeterminowane faktury B2B z odroczonym terminem płatności.

Jak działa faktoring krok po kroku?

Punktem wyjścia jest sprzedaż towaru albo wykonanie usługi. Przedsiębiorca wystawia kontrahentowi fakturę, na przykład na 100 tys. zł z terminem płatności za 60 dni. Jeżeli korzysta z faktoringu, zgłasza tę należność do finansowania.

Faktor sprawdza dokument oraz kontrahenta. Istotne jest między innymi to, czy należność rzeczywiście istnieje, nie jest sporna, może zostać przeniesiona i czy odbiorca ma akceptowalną wiarygodność płatniczą. Po pozytywnej weryfikacji przedsiębiorca otrzymuje ustaloną w umowie kwotę.

W modelu jawnym kontrahent płaci później należność na rachunek faktora. Jeżeli finansowanie obejmuje jedynie część wartości faktury, pozostała kwota jest rozliczana zgodnie z umową po otrzymaniu zapłaty od dłużnika. Oficjalny opis procesu eFaktor wskazuje na ten sam mechanizm: przekazanie faktury, jej weryfikację, wypłatę finansowania oraz późniejszą płatność odbiorcy na rachunek faktora.

Kto bierze udział w usłudze faktoringu – faktor, faktorant i dłużnik?

Faktorantem jest przedsiębiorca, który wystawił fakturę i chce otrzymać środki przed ustalonym terminem płatności. Faktorem jest firma finansująca należność. Dłużnikiem faktoringowym, nazywanym również płatnikiem, pozostaje odbiorca towaru lub usługi zobowiązany do zapłaty.

Istotne rozróżnienie dotyczy samej umowy. Dłużnik uczestniczy w rozliczeniu, ale zazwyczaj nie jest stroną umowy faktoringowej zawieranej pomiędzy faktorem i faktorantem. Jego sytuacja ma jednak ogromne znaczenie dla finansowania, ponieważ to zdolność kontrahenta do terminowej zapłaty często wpływa na przyznany limit.

Jakie należności można finansować?

Najłatwiejsze do finansowania są bezsporne, nieprzeterminowane należności B2B wynikające z już wykonanej dostawy lub usługi. Faktor może sprawdzić fakturę, umowę, zamówienie, protokół odbioru lub inne dokumenty potwierdzające wykonanie świadczenia.

Problematyczne mogą być faktury przeterminowane, sporne, wystawione na konsumentów, powiązane z reklamacją albo objęte ograniczeniami dotyczącymi cesji. Sam fakt posiadania dokumentu księgowego nie oznacza więc automatycznie, że faktor go sfinansuje. Aktualne materiały Pieniądze dla Firm wskazują między innymi na znaczenie przyszłego terminu płatności, statusu odbiorcy jako przedsiębiorcy oraz zapisów dotyczących cesji.

Jak działa faktoring w praktyce?

Najwięcej o faktoringu mówi nie sama faktura, lecz cykl finansowy przedsiębiorstwa.

Firma transportowa ponosi koszt paliwa i opłat drogowych podczas realizacji zlecenia. Wynagrodzenie kierowcy również trzeba wypłacić niezależnie od tego, czy zleceniodawca zapłacił już za przewóz. Jeżeli faktura za usługę ma termin 60 dni, przedsiębiorca przez dwa miesiące finansuje kontrahenta własnym kapitałem.

Podobne zjawisko pojawia się w produkcji. Surowce kupuje się przed uruchomieniem procesu, później dochodzi koszt energii, pracy i transportu, a pieniądze za gotowy produkt wpływają dopiero po jego dostarczeniu i upływie terminu płatności. Im szybciej rośnie sprzedaż, tym większa może być luka kapitału obrotowego.

Od wystawienia faktury do otrzymania środków

Po wystawieniu faktury przedsiębiorca przesyła ją do systemu faktora. Przy stałej współpracy kontrahent może mieć już ustalony limit, więc kolejna faktura wymaga przede wszystkim potwierdzenia, że mieści się w dostępnej kwocie i spełnia warunki umowy.

Szybkość wypłaty zależy od faktora, wartości transakcji, rodzaju produktu, historii współpracy oraz koniecznej weryfikacji. Automatyzacja procesu sprawiła, że przy standardowych transakcjach decyzje mogą być podejmowane znacznie szybciej niż przy tradycyjnym finansowaniu bankowym. Nie oznacza to jednak, że każda faktura zostanie zaakceptowana automatycznie.

Jak wygląda współpraca z firmą faktoringową?

Przy pojedynczej fakturze relacja może ograniczać się do zgłoszenia konkretnej należności, uzyskania finansowania i rozliczenia jej po zapłacie odbiorcy. Przy stałej umowie sytuacja wygląda inaczej. Faktor ustala limity dla kontrahentów, analizuje portfel należności i finansuje kolejne dokumenty przesyłane przez klienta.

Dla przedsiębiorcy ważne staje się wtedy nie tylko „ile kosztuje faktura”, ale także ile limitu może wykorzystać, którzy odbiorcy zostali zaakceptowani, co stanie się po przekroczeniu terminu płatności oraz czy niewykorzystanie limitu rodzi jakiekolwiek stałe opłaty.

Jak zarządzanie należnościami wpływa na płynność finansową?

Wysoka sprzedaż nie gwarantuje wysokiego salda rachunku. Jeżeli należności rosną szybciej niż gotówka, firma może potrzebować coraz więcej kapitału tylko po to, aby utrzymać dotychczasowe tempo działania.

Dobrym wskaźnikiem jest średni czas oczekiwania na zapłatę. Jeżeli firma osiąga 600 tys. zł miesięcznej sprzedaży B2B i średnio czeka na pieniądze dwa miesiące, bardzo duża część kapitału pozostaje stale związana z należnościami. Skrócenie ekonomicznego czasu oczekiwania za pomocą faktoringu może uwolnić środki bez zmniejszania sprzedaży i bez wymuszania na klientach płatności gotówkowej.

Dlaczego przedsiębiorstwa korzystają z faktoringu?

Najbardziej oczywistym motywem jest brak chęci czekania na przelew, ale biznesowe zastosowania faktoringu są szersze. Firma może używać go do finansowania wzrostu, negocjowania rabatów u dostawców, przyjmowania większej liczby zleceń lub ograniczenia koncentracji ryzyka na kilku dużych odbiorcach.

Jeżeli kontrahent oczekuje 60-dniowego terminu płatności, przedsiębiorca nie musi wybierać między odrzuceniem zamówienia a finansowaniem go przez dwa miesiące z własnego rachunku. Może uwzględnić koszt faktoringu w kalkulacji kontraktu i sprawdzić, czy po jego odjęciu zamówienie nadal daje zakładaną marżę.

Jak faktoring poprawia płynność finansową firmy?

Mechanizm jest bezpośredni: należność zostaje zamieniona na pieniądze wcześniej, niż wynika to z terminu na fakturze. Zmniejsza się więc kapitał uwięziony w rozrachunkach z odbiorcami.

Ma to szczególne znaczenie przy wzroście przedsiębiorstwa. Sprzedaż zwiększona z 500 tys. do 800 tys. zł miesięcznie przy 60-dniowym cyklu należności może wymagać sfinansowania dodatkowych setek tysięcy złotych kosztów, zanim nowa sprzedaż zamieni się w przelewy. Faktoring może sprawić, że część wzrostu finansuje sama rosnąca sprzedaż.

Jakie problemy rozwiązuje faktoring?

Najlepiej radzi sobie z problemem niedopasowania terminów wpływów i wydatków. Firma ma rentowne zlecenie i wiarygodnego odbiorcę, ale pieniądze otrzyma później, niż musi zapłacić swoim dostawcom.

Nie naprawi natomiast działalności, która systematycznie generuje stratę. Jeżeli na każdej sprzedaży przedsiębiorstwo traci pieniądze, szybsze uzyskanie środków jedynie przyspieszy obrót nierentownym kapitałem. Faktoring finansuje lukę czasową, a nie brak ekonomicznej opłacalności biznesu.

Dla jakich przedsiębiorców faktoring jest najlepszym rozwiązaniem?

Największy sens ma w działalności B2B, gdy firma wystawia faktury z odroczonym terminem płatności, ma powtarzalną sprzedaż i ponosi znaczną część kosztów wcześniej niż otrzymuje zapłatę.

Dotyczy to zarówno przedsiębiorstwa z milionowymi miesięcznymi obrotami, jak i jednoosobowej działalności wystawiającej kilka faktur. Dla najmniejszych firm powstał mikrofaktoring, który przenosi mechanizm finansowania należności do transakcji o mniejszej wartości i zwykle mocno uproszczonego procesu online. Finea kieruje taki produkt właśnie do mikroprzedsiębiorstw działających na polskim rynku.

Rodzaje faktoringu – czym się różnią?

Jedna nazwa obejmuje produkty o bardzo różnym rozkładzie ryzyka. Dwa finansowania tej samej faktury mogą różnić się tym, kto poniesie stratę przy niewypłacalności odbiorcy, czy kontrahent dowie się o cesji i czy faktor sfinansuje jedną należność, czy cały portfel.

Dlatego rodzaj faktoringu powinien być analizowany razem z umową. Sama nazwa produktu nie wystarcza, szczególnie że część określeń nie jest używana przez wszystkich faktorów w identyczny sposób.

Faktoring jawny

W faktoringu jawnym odbiorca zostaje poinformowany o cesji wierzytelności i otrzymuje informację, że płatność powinien skierować na rachunek wskazany przez faktora.

Taki model pozwala faktorowi kontrolować przepływ pieniędzy bezpośrednio od dłużnika. Zmniejsza to część ryzyk operacyjnych i często pozwala zaoferować korzystniejsze warunki niż przy konstrukcjach, w których faktor pozostaje niewidoczny.

Faktoring cichy

Kontrahent nie otrzymuje informacji o finansowaniu, a obsługa płatności jest zorganizowana tak, aby relacja handlowa pozostała bez widocznego udziału faktora.

To rozwiązanie wymaga dokładnego sprawdzenia konstrukcji prawnej. Faktoring cichy nie powinien być automatycznie traktowany jako sposób na pominięcie każdego zakazu cesji znajdującego się w umowie handlowej. Znaczenie ma treść kontraktu z odbiorcą oraz sposób skonstruowania produktu finansowego.

Faktoring półotwarty

To określenie nie jest tak jednolite jak podział na faktoring jawny i cichy. Najczęściej oznacza konstrukcję, w której na początku odbiorca nie jest informowany o udziale faktora, ale notyfikacja może nastąpić później, na przykład po określonym opóźnieniu w zapłacie.

Przedsiębiorca powinien więc sprawdzić definicję zawartą w konkretnej ofercie. Nazwa „półotwarty” nie daje jeszcze odpowiedzi na pytanie, kiedy faktor skontaktuje się z dłużnikiem i jakie zdarzenie uruchamia ujawnienie finansowania.

Faktoring pełny i faktoring niepełny

To jeden z najważniejszych podziałów, ponieważ dotyczy ryzyka braku zapłaty.

W faktoringu niepełnym, czyli z regresem, przedsiębiorca pozostaje odpowiedzialny za niewypłacalność kontrahenta w zakresie określonym w umowie. Jeżeli dłużnik nie zapłaci także po przewidzianym okresie, faktor może zażądać rozliczenia sfinansowanej należności z faktorantem. Taki model bywa tańszy, ponieważ faktor nie przejmuje całego ryzyka.

Faktoring pełny, nazywany faktoringiem bez regresu, obejmuje przeniesienie określonego ryzyka niewypłacalności odbiorcy na faktora lub ubezpieczyciela współpracującego z faktorem. Nie należy jednak czytać sformułowania „bez regresu” jako gwarancji zapłaty w każdej możliwej sytuacji. Spór dotyczący jakości wykonanej usługi, korekta faktury, brak wymaganych dokumentów czy naruszenie warunków umowy mogą podlegać odrębnym zasadom.

Faktoring odwrotny

Tutaj finansowana jest druga strona bilansu handlowego. Faktor nie przyspiesza wpływu z faktury wystawionej przez przedsiębiorcę, lecz reguluje jego zobowiązanie wobec dostawcy.

Dostawca dostaje pieniądze zgodnie z uzgodnionymi warunkami, natomiast przedsiębiorca rozlicza się później z faktorem. Taki produkt może pozwolić wydłużyć czas pomiędzy zakupem materiału lub towaru a faktycznym wypływem środków z firmy.

Faktoring krajowy i faktoring międzynarodowy

W faktoringu krajowym strony transakcji handlowej działają na jednym rynku. Przy eksporcie lub imporcie dochodzą dodatkowe kwestie: waluta, prawo właściwe dla umowy, trudniejsza ocena odbiorcy oraz egzekwowanie należności w innym państwie.

Faktoring międzynarodowy jest więc szczególnie interesujący dla eksporterów sprzedających z długim terminem płatności odbiorcom zagranicznym. Nie tylko przyspiesza wpływ, ale w odpowiednio skonstruowanym wariancie może również przenosić część ryzyka dotyczącego zagranicznego płatnika.

Faktoring pojedynczy i faktoring globalny

Faktoring pojedynczy pozwala wybrać konkretną fakturę lub konkretnego odbiorcę. Firma korzysta z finansowania wtedy, gdy rzeczywiście go potrzebuje, na przykład przy większym kontrakcie.

Model globalny obejmuje szeroki portfel należności, często większość obrotu realizowanego z zaakceptowanymi kontrahentami. Daje bardziej przewidywalny dostęp do kapitału, ale umowa może zawierać większą liczbę zobowiązań dotyczących przekazywania faktur, minimalnego obrotu lub zasad rozliczania całego portfela.

Faktoring zaliczkowy

To termin, przy którym szczególnie trzeba sprawdzić definicję używaną przez konkretnego dostawcę. W części ofert oznacza wypłatę określonej części wartości już wystawionej faktury, a pozostałej kwoty po zapłacie przez odbiorcę.

Na rynku spotyka się również użycie nazwy „faktoring zaliczkowy” wobec konstrukcji zapewniających finansowanie jeszcze przed wystawieniem faktury końcowej, na podstawie kontraktu, zamówienia lub określonego etapu realizacji. Aktualne materiały eFaktor używają tego terminu także w takim znaczeniu.

Zamiast sugerować się samą etykietą produktu, trzeba więc sprawdzić, jaki dokument uruchamia wypłatę i kiedy powstaje wierzytelność stanowiąca podstawę rozliczenia.

Faktoring mieszany

Model mieszany dzieli ryzyko niewypłacalności pomiędzy faktora i przedsiębiorcę. Można na przykład ustalić kwotę, do której ryzyko przejmuje faktor, albo objąć ochroną tylko część odbiorców.

Takie rozwiązanie ma sens przy portfelu o zróżnicowanym poziomie ryzyka. Firma nie musi płacić za pełne zabezpieczenie należności od kontrahentów, których dobrze zna, a jednocześnie może mocniej zabezpieczyć sprzedaż do nowych lub bardziej ryzykownych odbiorców. Taki mechanizm rozkładu ryzyka opisują również materiały eFaktor.

Faktoring online – jak działa i kiedy warto z niego skorzystać?

Cyfrowy faktoring nie zmienia ekonomicznej istoty usługi. Nadal trzeba zweryfikować przedsiębiorcę, kontrahenta, fakturę i limit. Zmienia się natomiast sposób wykonania tych czynności.

Zamiast wymieniać papierowe dokumenty i prowadzić każdą dyspozycję przez opiekuna, przedsiębiorca korzysta z platformy, na której dodaje faktury, sprawdza dostępne limity oraz zleca finansowanie.

Czym różni się faktoring online od tradycyjnego?

Główna różnica leży w obsłudze. System może automatycznie pobierać dane rejestrowe, prowadzić część oceny ryzyka, sprawdzać dostępny limit i pozwalać zgłaszać faktury bez kontaktu z doradcą.

Nie oznacza to rezygnacji z analizy. Przy większych limitach, nietypowych transakcjach albo pogorszeniu sytuacji kontrahenta człowiek nadal może uczestniczyć w decyzji.

Czy cały proces można przeprowadzić przez internet?

W wielu ofertach tak: od złożenia wniosku i weryfikacji danych po zawarcie umowy oraz zgłaszanie kolejnych faktur. Aktualny ranking Pieniądze dla Firm wskazuje już produkty, w których proces wnioskowania odbywa się całkowicie online.

Cyfrowy kanał nie zwalnia jednak z konieczności czytania umowy. Szczególnie istotne są warunki regresu, sposób naliczania opłat, długość okresu finansowania oraz zasady postępowania po opóźnieniu płatnika.

Kiedy warto wybrać faktoring online?

Największą przewagę daje firmom, które finansują faktury regularnie i chcą samodzielnie zarządzać tym procesem bez każdorazowej wymiany dokumentów z opiekunem.

Jest także naturalnym modelem dla mikrofirm, freelancerów i przedsiębiorstw wystawiających wiele mniejszych dokumentów. W tym segmencie koszt ręcznej obsługi pojedynczej transakcji byłby nieproporcjonalny do wartości faktury, dlatego automatyzacja ma szczególnie duże znaczenie. Przykładem takiego kierunku rozwoju rynku jest Finea.

Ile kosztuje faktoring?

Nie istnieje jedna cena faktoringu, którą można porównać między wszystkimi ofertami. Ten sam procent prowizji może oznaczać zupełnie inny koszt w zależności od tego, od jakiej podstawy jest naliczany, jak długo trwa finansowanie i jakie dodatkowe opłaty przewiduje umowa.

Przy kalkulacji trzeba patrzeć na całkowity koszt konkretnej faktury. Jeżeli finansowanie 100 tys. zł ma kosztować 1,5 tys. zł, przedsiębiorcę powinno interesować przede wszystkim to, co może zrobić z otrzymanymi wcześniej pieniędzmi i czy korzyść jest większa od 1,5 tys. zł.

Od czego zależy koszt faktoringu?

Na cenę wpływa długość terminu płatności, wartość obrotu, liczba finansowanych faktur, koncentracja sprzedaży na jednym odbiorcy, jego wiarygodność, rodzaj regresu oraz dodatkowe usługi.

Dwie firmy o takich samych rocznych przychodach mogą więc otrzymać odmienne warunki. Przedsiębiorstwo sprzedające do kilku stabilnych korporacji tworzy dla faktora inny profil ryzyka niż firma o podobnej sprzedaży, której należności dotyczą kilkudziesięciu małych i zmiennych odbiorców.

Jakie opłaty pobiera faktor?

Najczęściej występuje prowizja faktoringowa albo koszt finansowania zależny od wartości i czasu korzystania ze środków. Umowa może dodatkowo przewidywać opłatę przygotowawczą, opłatę za przyznany limit, ubezpieczenie należności, obsługę monitów, zmianę warunków albo inne czynności.

Najważniejsze jest ustalenie, które koszty powstają wyłącznie po sfinansowaniu faktury, a które będą naliczane nawet wtedy, gdy przedsiębiorca przez kilka miesięcy nie skorzysta z przyznanego limitu.

Czy faktoring jest tańszy od kredytu obrotowego?

Nie da się tego rozstrzygnąć samym porównaniem procentowej prowizji z oprocentowaniem kredytu. Kredyt obrotowy finansuje przedsiębiorstwo jako takie. Faktoring jest powiązany z istniejącymi należnościami i może obejmować dodatkowe usługi związane z ich obsługą lub przejęciem ryzyka.

Trzeba też porównać sposób wykorzystania pieniędzy. Załóżmy, że wcześniejsza zapłata dostawcy daje przedsiębiorcy 2 proc. rabatu, a całkowity koszt sfinansowania związanej z tym faktury wynosi 1,4 proc. Sama możliwość szybszego obrotu kapitałem tworzy wtedy 0,6 pkt proc. różnicy przed uwzględnieniem pozostałych kosztów i podatków.

W innej firmie wcześniejszy dostęp do pieniędzy nie przynosi żadnej korzyści poza większym saldem rachunku. Ta sama cena faktoringu może być więc dla niej ekonomicznie nieuzasadniona.

Jak wybrać odpowiedni faktoring?

Najpierw trzeba określić problem finansowy, a dopiero później szukać produktu. Firma potrzebująca jednorazowo 80 tys. zł na realizację dużego zamówienia powinna analizować inne parametry niż przedsiębiorstwo finansujące co miesiąc kilkadziesiąt faktur.

Cena jest jednym z kryteriów, ale nie zastąpi informacji o dostępnym limicie, procedurze zwiększania finansowania, regresie, liczbie akceptowanych odbiorców czy możliwości finansowania tylko wybranej części obrotu.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze firmy faktoringowej?

Najbardziej użyteczne porównanie powinno odpowiadać na trzy pytania: ile pieniędzy rzeczywiście dostanie firma, kiedy je otrzyma oraz ile zapłaci w całym okresie finansowania.

Dopiero później można ocenić szybkość obsługi, platformę, dostępność opiekuna i dodatkowe funkcje. Pomocnym punktem wyjścia może być aktualizowany ranking faktoringu, w którym Pieniądze dla Firm porównują oferty między innymi pod kątem kosztów, dostępności finansowania i warunków umowy.

Przy większych potrzebach MŚP znaczenie ma też możliwość indywidualnego skonstruowania limitu. Przykładem faktora koncentrującego się na tym segmencie jest eFaktor, którego oferta obejmuje różne warianty finansowania należności dla przedsiębiorstw.

Który rodzaj faktoringu będzie najlepszy dla Twojej firmy?

Jeżeli firma dobrze zna swoich odbiorców i akceptuje ryzyko braku płatności, tańszy faktoring z regresem może mieć więcej sensu niż zakup pełnej ochrony.

Przy wejściu na nowy rynek albo sprzedaży do odbiorców, których kondycję trudno samodzielnie ocenić, większe znaczenie zyskuje faktoring pełny. Gdy przedsiębiorca nie chce oddawać całego obrotu do faktora, może szukać finansowania pojedynczych faktur. Jeżeli problemem są natomiast zobowiązania wobec dostawców, analizować trzeba faktoring odwrotny, a nie klasyczny.

Dobór produktu powinien więc wynikać z miejsca, w którym powstaje luka gotówkowa.

Czym różni się faktoring od innych form finansowania?

Kredyt dostarcza firmie określoną pulę kapitału, którą później trzeba spłacać zgodnie z umową. Faktoring wykorzystuje aktywo, które już powstało w wyniku sprzedaży: należność od kontrahenta.

Leasing finansuje przede wszystkim korzystanie z określonego składnika majątku. Pożyczka może być przeznaczona na różne cele. Faktoring pozostaje bezpośrednio związany z obrotem handlowym i rośnie razem z wartością kwalifikujących się należności.

Nie oznacza to, że faktoring zawsze jest neutralny dla bilansu albo zdolności kredytowej. Sposób ujęcia księgowego zależy między innymi od konstrukcji transakcji i tego, czy ryzyka związane z wierzytelnością rzeczywiście zostały przeniesione. Bank analizujący przedsiębiorstwo może również brać pod uwagę zobowiązania wynikające z regresu.

Zalety i wady faktoringu

Największą zaletą jest skrócenie cyklu gotówkowego bez konieczności rezygnowania z odroczonych terminów płatności oferowanych klientom. Firma może otrzymać środki wcześniej, a odbiorca zachowuje termin uzgodniony w umowie handlowej.

Kosztem tej elastyczności jest prowizja oraz dodatkowa warstwa zasad dotyczących kwalifikowania faktur i kontrahentów. Firma może mieć wysoki przyznany limit ogólny, lecz jednocześnie niewielki limit na odbiorcę odpowiadającego za większość sprzedaży. Wtedy nominalnie atrakcyjna oferta nie rozwiązuje rzeczywistego problemu z płynnością.

Najważniejsze korzyści wynikające z korzystania z faktoringu

Najbardziej wartościową korzyścią nie zawsze jest sama poprawa salda bankowego. Kapitał może szybciej wrócić do cyklu zakup–produkcja–sprzedaż, dzięki czemu przedsiębiorstwo jest w stanie obsłużyć większy obrót bez proporcjonalnego zwiększania kapitału własnego.

Druga korzyść pojawia się przy negocjacjach. Firma posiadająca gotówkę może skorzystać ze skonta u dostawcy albo negocjować warunki zakupu niezależnie od terminu zapłaty własnego klienta.

Trzecia dotyczy ryzyka. W odpowiednim wariancie faktoring może połączyć finansowanie z oceną kontrahentów, monitoringiem należności oraz ochroną przed określonym ryzykiem niewypłacalności.

O czym warto pamiętać przed podpisaniem umowy?

Limit faktoringowy nie mówi jeszcze, ile pieniędzy firma będzie mogła wykorzystać. Trzeba sprawdzić limity na poszczególnych odbiorców, procent finansowania faktury, wyłączenia oraz zdarzenia powodujące regres.

Znaczenie mają też zapisy umów zawieranych z klientami. Jeżeli kontrakt ogranicza możliwość cesji należności, może to utrudnić zastosowanie klasycznego faktoringu jawnego. Materiały eFaktor również zwracają uwagę na znaczenie zapisów dotyczących cesji przy organizowaniu finansowania należności.

Kiedy faktoring może nie być najlepszym rozwiązaniem?

Pierwszym przypadkiem jest sprzedaż głównie do konsumentów, ponieważ klasyczny faktoring wierzytelnościowy koncentruje się na obrocie B2B.

Drugim jest działalność o bardzo niskiej marży, w której koszt finansowania pochłania znaczącą część zysku z kontraktu. Nie wystarczy wtedy stwierdzić, że firma „potrzebuje płynności”. Trzeba policzyć, czy po odjęciu kosztu faktoringu zamówienie nadal zarabia.

Trzecim sygnałem ostrzegawczym jest strukturalny brak rentowności. Ciągłe finansowanie kolejnych faktur może chwilowo maskować problem, ale nie zastąpi poprawy marży, kosztów czy modelu biznesowego.

Czy faktoring jest odpowiedni dla Twojej firmy?

Najprostsza diagnoza nie zaczyna się od pytania o wysokość obrotów. Zaczyna się od sprawdzenia, gdzie leżą pieniądze.

Jeżeli znaczna część kapitału firmy pozostaje w nieprzeterminowanych fakturach, podczas gdy przedsiębiorstwo musi finansować kolejne zlecenia, wynagrodzenia albo zakupy, faktoring odpowiada bezpośrednio na źródło problemu.

Jeżeli natomiast przedsiębiorstwo nie ma należności, ponieważ sprzedaje za gotówkę, problem leży gdzie indziej i klasyczny faktoring sprzedażowy nie będzie odpowiednim instrumentem.

Jak ocenić, czy warto skorzystać z faktoringu?

Najlepiej policzyć koszt luki płatniczej. Trzeba zestawić wartość należności, średni czas oczekiwania na zapłatę i koszty, które firma ponosi zanim otrzyma przelew.

Następnie porównuje się cenę faktoringu z ekonomiczną korzyścią wcześniejszego dostępu do kapitału. Może nią być możliwość przyjęcia kolejnego zamówienia, rabat u dostawcy, uniknięcie droższego finansowania albo ograniczenie kosztów wynikających z opóźniania własnych płatności.

Jeżeli korzyść jest większa od kosztu i firma zachowuje odpowiednią marżę, faktoring może być elementem modelu finansowego, a nie awaryjnym źródłem gotówki.

Jakie branże najczęściej korzystają z faktoringu?

Naturalnymi użytkownikami są sektory, w których koszty powstają znacznie wcześniej niż wpływ z faktury. Dotyczy to produkcji, handlu hurtowego, budownictwa, usług dla biznesu, agencji zatrudnienia oraz TSL. Podobną strukturę branż wykorzystujących faktoring wskazują materiały rynkowe eFaktor.

Transport dobrze pokazuje ekonomię takiego rozwiązania. Przewoźnik płaci za paliwo, wynagrodzenia, leasing i opłaty drogowe na długo przed otrzymaniem części przelewów od spedytorów lub klientów. Dedykowany faktoring dla transportu uwzględnia tę specyfikę, a portal Pieniądze dla Firm wydziela oferty dla TSL także jako osobną kategorię porównawczą.

Jak rozpocząć współpracę z faktorem?

Dobrze przygotowana firma powinna znać strukturę swoich należności jeszcze przed wysłaniem zapytania. Największe znaczenie mają wartości faktur, terminy płatności, udział największych odbiorców w sprzedaży oraz dotychczasowa terminowość płatności.

Faktor będzie chciał również zrozumieć, z czego wynikają należności i czy mogą zostać skutecznie przeniesione. Przy większych limitach mogą być potrzebne dokumenty finansowe, wyciągi, dane księgowe, umowy handlowe lub zestawienia należności. Zakres dokumentacji zależy od dostawcy i wartości finansowania.

Dopiero na tej podstawie można sensownie porównać oferty. Firma potrzebująca 500 tys. zł na należności od jednego strategicznego odbiorcy nie powinna wybierać faktora tylko dlatego, że reklamuje kilkumilionowy limit ogólny. Decydujące będzie to, jaki limit przyzna konkretnie na tego kontrahenta.

Najczęściej zadawane pytania o faktoring

Czy faktoring jest bezpieczny?

Faktoring jest powszechnie stosowanym sposobem finansowania należności przedsiębiorstw, ale bezpieczeństwo konkretnej umowy zależy od jej warunków. Trzeba wiedzieć, kto ponosi ryzyko braku płatności, w jakich sytuacjach występuje regres oraz jakie zabezpieczenia może uruchomić faktor.

Bezpieczeństwo oznacza również poprawne potwierdzanie numerów rachunków, cesji i autentyczności faktur. W cyfrowym procesie szybkość nie powinna zastępować kontroli dokumentów.

Czy każda faktura może zostać sfinansowana?

Nie każda faktura może zostać sfinansowana. Faktorzy preferują istniejące, bezsporne i nieprzeterminowane należności B2B. Faktura może zostać odrzucona ze względu na kondycję płatnika, wyczerpany limit, spór handlowy, treść umowy z odbiorcą albo charakter samej transakcji.

Dlatego ocena faktury obejmuje również kontrahenta, a nie tylko przedsiębiorcę, który zgłasza ją do finansowania.

Jak szybko można otrzymać pieniądze za fakturę?

Przy działającej umowie i zaakceptowanym kontrahencie finansowanie może zostać uruchomione bardzo szybko, szczególnie w systemach online. Pierwsza transakcja zazwyczaj wymaga większej liczby czynności, ponieważ faktor musi zweryfikować przedsiębiorstwo, dokumenty oraz płatników.

Im bardziej standardowa faktura i lepiej znany faktorowi kontrahent, tym mniej elementów trzeba ponownie analizować przy kolejnych zgłoszeniach.

Czy faktoring wpływa na zdolność kredytową?

Nie powinno się zakładać, że faktoring jest dla banku całkowicie niewidoczny. Faktoring różni się od klasycznego kredytu, ale bank oceniający finansowanie przedsiębiorstwa może analizować całą strukturę jego zobowiązań, przepływów oraz należności.

Znaczenie ma również rodzaj faktoringu. Przy regresie przedsiębiorca nadal ponosi określone ryzyko zwrotu otrzymanego finansowania. Przy faktoringu bez regresu rozkład ryzyka może być inny. Także sposób prezentacji transakcji w sprawozdaniu finansowym zależy od jej konstrukcji i przyjętych zasad rachunkowości.

Czy można korzystać z kilku rodzajów faktoringu jednocześnie?

Można korzystać z kilku rodzajów faktoringu jednocześnie, jeżeli pozwalają na to umowy i nie dochodzi do konfliktu dotyczącego tych samych wierzytelności. Firma może na przykład finansować krajową sprzedaż z regresem, wybranych zagranicznych odbiorców obejmować faktoringiem bez regresu, a równocześnie korzystać z faktoringu odwrotnego do regulowania zobowiązań wobec dostawców.

Trzeba natomiast kontrolować zakres cesji oraz obowiązki wobec poszczególnych faktorów. Ta sama należność nie może być swobodnie przekazywana kilku podmiotom.

Najlepiej traktować faktoring jako element zarządzania kapitałem obrotowym. O jego jakości nie świadczy samo tempo wypłaty pieniędzy, lecz to, czy skrócenie cyklu należności poprawia wynik przedsiębiorstwa po uwzględnieniu wszystkich kosztów. Firma, która zna marżę swoich kontraktów, terminy wpływów i strukturę odbiorców, może ocenić to znacznie precyzyjniej niż na podstawie samego hasła „szybka gotówka za fakturę”.